روش ها و راهبرد های کشورهای توسعه یافته درمسیر توسعه اجتماعی، آموزش و پرورش، بهداشت ، امید به زندگی، درآمد سرانه و ... برای جوامع توسعه نیافته در اکثر موارد الگو محسوب می گردد، حتی اگر برای برخی از منور فکرها تقلید کردن صرف از جوامع توسعه یافته بدون توجه به بافتار اجتماعی و ویژگی های مختص جوامع خودی ناصحیح باشد و از نظر حکام سیاسی آن جوامع مطالبه برای اجرای الگوی سیاسی جوامع پیشرفته خیانت تلقی گردد و حتی خواستارانش را مستحق مرگ بدانند! در نهایت الگوها و دستاوردهای جوامع توسعه یافته درس ، تجربه و الگویی مطلوب برای خواستاران توسعه در جهان توسعه نیافته است. بی شک دستاورد کشورهای چون اروپای شمالی از حیث سیستم های رفاهی ، توسعه اجتماعی و انسانی به مثابه تحقق آرمانشهرهای بشری برای مردمان جهان سوم می باشد ولی آیا کشورهای جهان سوم هم توانسته اند به پاس این درس ها، الگو ها، سرمشق ها و رهیافت های موفقیت آمیزی که برای جهان سوم مهیا نموده اند، درس ها، تجارب و الگوهای را برای کشورهای توسعه یافته عرضه نمایند؟ آری ما شاهد این رابطه دوسویه هستیم و یک مثال پرقدرتی را از این رابطه میان یکی از کشورهای سطح اول دنیا و کشورمان می بینیم! و مثال پیش رو یکی از مصداق های است که نشان می دهد ما نیز درجایگاه یک کشوری جهان سومی دین مان را به جهان ادا کرده ایم و به آنها درس، تجربه و آزمونی ارزشمند ارایه داده ایم! آری موضوع خشک شدن دریاچه ارومیه در کتاب جغرافیای سال دهم دبیرستان‌های استرالیا به‌عنوان یکی از مثال‌های تشریح موضوع انتقال و انحراف آب و پیامدهای زیان‌بار آن مطرح شده است که این خشک شدن ناشی از حفر هفتاد هزار حلقه چاه غیر مجاز در اطراف دریاچه ارومیه و مسدود نمودن آب رود های روان به سوی دریاچه ارومیه که به وسیله دهها سد برای مصارف کشاورزی ایجاد شده است، می باشد ! چه افتخاری چنان مایه عبرت برای کشورهای پیشرفته و جهان شدیم و در مقام کشوری عقب مانده چنان تجربه و درس بنیادینی به بشریت و جوامع توسعه یافته دادیم که در کتابهای درسی آنها آموزه درسی نسلهای شان گردد. ما به آنها آموختیم که هیچ وقت کاری که می دانند نباید صورت گیرد، انجام دهند. ولی کماکان مافیای زر و زور دیوانه وار و حریص چون کرگدن به پیش می تازد بی آنکه به فجایع پشت سر بنگرد! به نظر کارشناسان، خواست مردم و فعالان محیط زیست توجه نماید همچنان ادامه می دهد که با حفر صدها کیلومتر تونل از سرشاخه زاب و انتقال آن با صرف بودجه ای هنگفت
به سوی ارومیه این بار زاب سردشت زاب تنها و این قطعه بهشتی از سرزمین مان که 150 کیلومتر را در داخل کشور طی مسیر می کند خشک کرده و به بیابان مبدل کند!
و اینگونه چرخه دو سویه دادن تجربه ، درس و آزمون به یکدیگر بین جهان توسعه یافته و در حال توسعه ادامه می یابد! با این دو تفاوت که نخست در کلیه زمینه های انسانی ، اجتماعی ، سیاسی، حقوقی و زیست محیطی کشورهای توسعه یافته تجارب خوبی را که باید انجام گیرد آموزش می دهند و ما جهان توسعه نیافته اعمال و تجارب سیاه و شکست خورده ای که نباید دوباره انجام گیرد را آموزش می دهیم! و تفاوت دوم این است: نباید های که ما یاد می دهیم آموزه درسی مدارس آنها می گردد و ما بایدهای آنها را فراموش می کنیم ، نمی پذیریم، ناصحیح می دانیم و نمی توانیم بکار بگیریم و به نباید های که از حماقت های خود اموخته ایم ادامه می دهیم ...
رامان ظاهری - سردشت -2 آذرماه 1395

 

( تصویر زیر (نمایی از رودخانه زاب سردشت